ایسنا/قزوین استان قزوین با بیش از ۱۷ هزار معلم و حدود ۲۵۰ هزار دانشآموز، سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ را در حالی آغاز کرد که با موجی از مطالبات صنفی و معیشتی معلمان مواجه بود. بررسیها نشان میدهد که «چالشهای رتبهبندی»، «مشکلات استخدامی»، «کمبود منابع سختافزاری و کلاسهای فرسوده»، «کمبود حقوق و دستمزدها» و «معوقات» اصلیترین دغدغههای جامعه فرهنگیان استان است.
بر اساس آخرین آمار اعلامی از سوی آموزش و پرورش استان قزوین، ۱۷ هزار معلم در حدود ۱۷۰۰ مدرسه و ۱۰ هزار کلاس درس استان مشغول تدریس هستند، همچنین حدود ۸۰۰ مدرسه از مجموع مدارس استان در مناطق روستایی و کمتر برخوردار واقع شدهاند که این مدارس چالشها و مشکلات خاص خود را دارند.
بررسیها نشان میدهد مشکلات جامعه معلمان استان قزوین حول محورهایی شامل چالشهای ناشی از اجرای طرح رتبهبندی، معیشت، تاخیر در پرداختها و مطالبات بازنشستگی، مشکلات سختافزاری، فضای آموزشی فرسوده، ضعف در امکانات رفاهی و موضوع مسکن فرهنگیان متمرکز است.
در پیام رئیسجمهور بهمناسبت روز معلم شاهد بودیم که وی تحقق عدالت آموزشی در سراسر کشور را یکی از اصلیترین دغدغهها برشمرده و عنوان کرد: بدون توجه جدی به وضعیت معیشتی و منزلت اجتماعی معلمان، این دغدغه حائز اهمیت، به منصه ظهور و تحقق نخواهد رسید، ارتقای جایگاه معلمان، زمینهساز عدالت آموزشی و پیشرفت پایدار و متوازن کشور است.
چالشهای رتبهبندی معلمان
سردرگمی در طرح رتبهبندی معلمان، یکی از پررنگترین چالشهای یکسال اخیر بوده است. امروز شاهدیم که سایتهای تالیف کتاب و مقاله در دسترس همگان قرار دارد و همین امر موجب شده برخی از مدارکی که برای طرح رتبهبندی معلمان ارائه میشود، الزاما دستاورد خودشان نباشد. از سوی دیگر میزان نارضایتی معلمان از روند دادرسی و حقوق نهایی پس از اعمال رتبه، همچنان بالاست. طی یک سال اخیر «پرداخت کامل و بهموقع معوقات رتبهبندی»، «رفع تبعیض در صدور احکام» و «ارتقای نظام معیشتی» ازجمله مهمترین مطالبات معلمان بوده است. روحالله محمدخانی، سرپرست آموزش و پرورش استان قزوین در ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ از صدور ۹۰ درصد احکام رتبهبندی معلمان استان و رسیدگی به حدود ۲۶۰۰ پرونده رتبهبندی خبر داد. او همچنین تاکید کرد: این اقدامات گامی مهم برای اجرای عدالت آموزشی و استخدامی است.
فشارهای معیشتی معلمان به قوت خود باقی است
در سال جدید وعده افزایش پلکانی معکوس حقوق کارمندان و معلمان داده شده است، اما گزارشهای میدانی نشان میدهد عدم تطابق افزایشها با نرخ واقعی تورم، فشارهای معیشتی را کاهش نداده است.
مریم هاشمیان، یکی از معلمان باسابقه استان قزوین در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: پیش از ایام کرونا شرایط به نحوی بود که معلمان لیست نمرات مستمر و پایانی را تنظیم کرده و به معاون اجرایی تحویل میدادند، معاون اجرایی نیز موظف بود این لیست نمرات را وارد سیستم کند، پس از کرونا و مجازی شدن آموزشها، ثبت نمرات در سامانه «سیدا» بر عهده معلم قرار گرفت، در حالی که این وظیفه معاون اجرایی است و وظیفه معلم صرفا امور مربوط به کلاس درس است، نباید بار اضافی را بر معلمان تحمیل کرد.
وی ادامه داد: علیرغم این بارهای اضافهای که بر معلمان تحمیل میشود، حقوق و دستمزدها بسیار ناچیز است، معلمی که همه فکر و ذهنش روی معیشت زندگی خودش باشد، چطور میتواند روی آموزش و پرورش دانشآموزان متمرکز شود؟ امروز بسیاری از معلمان ما به شغل دوم روی آوردهاند.
این معلم در خصوص تاخیر در پرداخت اضافهکارها بیان کرد: سالهای گذشته حقالتدریس اضافهکارهای مربوط به ماههای مهر، آبان، آذر و دی در فروردین ماه پرداخت میشد، همین تاخیر در پرداختها موجب شد بسیاری از همکاران دیگر تمایلی به اضافهکار نداشته باشند. از سوی دیگر هر اداره و سازمانی در مناسبتهای مختلف به کارکنان خود رفاهیات میدهد، اینها مسائل درونسازمانی هستند و نباید بهصورت رسمی اعلام شوند، اما متاسفانه آموزش و پرورش این موضوع را بهصورت رسمی اعلام میکند و همین مسئله موجب تضعیف جایگاه معلمان خواهد شد.
مشکلات سختافزاری، فضای آموزشی و امکانات رفاهی
استان قزوین با کمبود فضاهای آموزشی و فرسودگی زیرساختها دستوپنجه نرم میکند. آمارها نشان میدهد بسیاری از مدارس استان نیازمند تخریب و بازسازی هستند. مدیرکل وقت آموزش و پرورش استان قزوین در سال ۱۴۰۰ اذعان داشته بود پرونده مدارس تخریبی در استان قزوین تا سال ۱۴۰۴ بسته خواهد شد، اما چنین نشد. بر اساس استاندارد به ازای هر ۷۵۰ دانشآموز باید یک مربی بهداشت وجود داشته باشد که کمبود مربی بهداشت در مدارس و همچنین تجهیز نبودن هنرستانها، از دیگر مشکلات این حوزه است.
خصوصیسازی و مسکن فرهنگیان
مشکلات پروژههای مسکن فرهنگیان بارها به صحنه اعتراض کشیده شده است. سهامداران «برجهای مسکونی دوقلوی فرهنگیان» همواره در میزهای خدمت و تجمعات، خواستار شفافسازی و تسریع در واگذاری مسکن و اوراق سهام خود هستند. این برجها در ۲۸ طبقه و ۹۰۶ واحد مسکونی واقع در شمال شهر قزوین هستند. نقشههای اولیه این برجها در مهر ماه ۱۳۹۱ جهت کنترل به سازمان نظام مهندسی ساختمان ارائه شد، اما سرمایهگذارانش پس از گذشت سالها و با وجود پیشرفت فیزیکی مناسب پروژه، کماکان بلاتکلیفاند.
آموزش مجازی با چالشهای ممتد
یکی از راهکارهایی که پس از ایام کرونا و با تعطیلی مدارس ارائه شد، آموزش در اپلیکیشنی تحت عنوان «شاد» بود. سرعت پایین اینترنت، مشکلات و ایرادات فنی اپلیکیشن و پشتیبانی ضعیف آن موجب بروز مشکلات فراوانی برای معلمان و دانشآموزان شده است. از سوی دیگر آموزشهای مجازی موجب افت تحصیلی دانشآموزان شده و مشکلات روحی و روانی از قبیل استرس، انزوا و نگرانی آینده را برای آنان ایجاد کرده است.
هاشمیان در خصوص مشکلات آموزش مجازی عنوان کرد: مشکلات اپلیکیشن شاد بسیار زیاد بوده و در بسیاری از مواقع فیلم و صوت به سختی ارسال میشود، از سوی دیگر این برنامه دارای پشتیبانی قوی نیست، به این معنا که وقتی عکس و صوتها ارسال میشوند تا مدت محدودی قابل باز شدن هستند و اگر معلم یا دانشآموز فایل را در آن مدت محدود دانلود نکند، دیگر قابلیت باز شدن ندارد.
وی افزود: در این شرایط که آموزشها بهصورت مجازی ارائه شده است، شیوه صحیحی برای آزمون گرفتن از دانشآموزان برای معلمان تعریف نشده است، قطعا ارزیابی که در نتیجه آزمونهای فعلی حاصل میشود، ارزیابی صحیح و قابل اتکایی نیست و معلم مجبور است نمرات را صرفا بر اساس شناخت قبلی که از دانشآموز دارد و بر اساس نمرات مستمر و پایانی ترم قبل در نظر بگیرد که این هم شیوه نادرستی است.
این معلم بیان کرد: در ابتدای سال تحصیلی، معلمها طرح درس روزانه طراحی میکنند تا مشخص شود در چه روزهایی چه درسهایی باید تدریس شود که کتابهای درسی در موعد مقرر به پایان برسند، اما مدارس دائم به بهانه بارندگی، سرمای هوا، آلودگی هوا، جنگ و دیگر مسائل تعطیل هستند و برنامهریزی معلم به هم میخورد، کلاسهای مجازی هم بازدهی علمی بالایی ندارند.
چراغ دانش در ایام جنگ خاموش نشد
در این روزها معلمانی هم هستند که ضعیف بودن اینترنت را بهانه میکنند و آموزشهای مجازی را تقریبا رها کردهاند، در نقطه مقابل نیز معلمانی قرار دارند که در این شرایط ویژه احساس وظیفه و تکلیف مضاعف کرده و چراغ دانش را در ایام جنگ پرنورتر کردهاند و سنگر آموزش را با جان و دل حفظ کردهاند. مانند یکی از معلمان قزوینی که در این ایام به منازل دانشآموزان میرود و کلاسهای درس را در منازل آنان و بهصورت حضوری و انفرادی برای هر دانشآموز برگزار میکند. این معلم ترس از عدم یادگیری را تبدیل به اشتیاق یادگیری کرده است. همانطور که در پیام رئیسجمهور برای روز معلم دیده میشد این قبیل معلمان حتی در شرایط تهدید و ناامنی نیز سنگر تعلیم و تربیت را رها نکرده و با صبر و پایداری، چراغ امید را در دل دانشآموزان زنده نگه داشته و به آنها درس وطنپرستی میدهند.
رشد قارچگونه معلمبلاگرها
یکی از آفتهای آموزش و پرورش، رشد قارچگونه معلمبلاگرهاست. بیشک همه ما کلیپ پرسش و پاسخ معلم و دانشآموز در ماجرای «بام؟ شیب؟» را به خاطر داریم که نقض حریم خصوصی یک دانشآموز در کلاس درس، چگونه موجب تخریب شخصیت، انزوا و نهایتا ترک تحصیل وی شد. علیرغم اخطار آموزش و پرورش مبنی بر برخورد قانونی با معلمبلاگرها، به نظر میرسد برخوردهای قاطعانه و سختگیرانهای با این قبیل معلمان صورت نمیگیرد، چرا که کماکان شاهد نقض حریم خصوصی دانشآموزان در کلاسهای درس هستیم.
ارتقای کیفیت آموزشی در گرو کاهش مشکلات فرهنگیان است
برای کاهش فشارها و بهبود وضعیت فرهنگیان میتوان راهکارهایی را مبتنی بر مستندات و تجربیات عملی ارائه داد. نخستین راهکار، اجرای شفاف و عادلانه رتبهبندی است. مهمترین مطالبه معلمان طی دو سال اخیر، اجرای کامل رتبهبندی بدون اعمال سلیقه است. برای عملی شدن عدالت در این حوزه، ایجاد شفافیت در فرآیندها ضروری است، به نحوی که تمامی احکام رتبهبندی از طریق سامانههای یکپارچه کشوری برای خود معلم قابل رویت و اعتراض مستقیم باشد و فرآیند رسیدگی به اعتراضات ظرف مدت معین انجام شود. از سوی دیگر تسریع در صدور احکام ضروری است. ضرورت دارد هرچه سریعتر احکام باقیمانده صادر و به معلمان ابلاغ شود. راهکار دیگر تسویه معوقات رتبهبندی و کسرهای نامشخص از حقوق است که لازم است تعیین تکلیف شوند.
ضرورت بهبود وضعیت معیشتی و رفاهی معلمان
لازم است افزایش حقوق و مزایا همگام با تورم صورت گیرد. از سوی دیگر تسریع در واگذاری مسکن و اولویتبندی و تخصیص بودجه ویژه جهت تکمیل برجهای مسکونی فرهنگیان و ارائه تسهیلات بانکی کمبهره نیز از ضروریات است.
با توجه به برگزاری چند مرحله تجمع صنفی معلمان در یک سال اخیر، ضروری است مدیران آموزش و پرورش گفتوگوی مستمر را جایگزین سکوت کنند. ایجاد میزهای ثابت رسیدگی به مشکلات در تمامی شهرستانها و ارتباط مستقیم اولیاء و مربیان میتواند از التهابات صنفی جلوگیری کند.
حل ریشهای کمبود منابع و بازسازی فضاهای آموزشی
از جمله راهکارها جهت مقابله با بحران کمبود معلم در استان قزوین میتوان به جذب و ساماندهی هدفمند نیرو اشاره کرد. با وجود جذب ۸۵۵ معلم جدید در مهر ۱۴۰۴ در قزوین، همچنان نیاز به معلم متخصص در رشتههای تخصصی احساس میشود. بهتر است سهمیههای جذب استانی بر اساس نیاز واقعی مدارس در استانها باشد. از سوی دیگر ضرورت بازسازی مدارس تخریبی از مسائل اولویتدار است. شتاببخشی به طرح تخریب و بازسازی مدارس فرسوده با اولویت مناطق محروم روستایی میتواند راهکاری برای این موضوع باشد.
به گزارش ایسنا، علیرغم تمام مشکلات، امید در میان فرهنگیان قزوین زنده است و این قشر فرهیخته کماکان بر ضرورت اصلاحات ساختاری و انسانی پافشاری میکنند. به نظر میرسد راه برونرفت از چالشهای کنونی، اتخاذ رویکرد «عدالت آموزشی» در اجرای احکام رتبهبندی و تصمیمات استخدامی است و نیاز آنی امروز، تصمیم مدیران جهت تبدیل وعدهها به ردیفهای بودجهای ملموس است.
