سوالات آزمون بانک مرکزی سال ۱۴۰۴ با پاسخنامه تشریحی

ادبیات و زبان فارسی

۱- آرایه‌های بیت زیر کدام‌اند؟
«سوزن ز تیر مژگان وز تار زلف نخ کن / هر چند رخنهٔ دل تاب رفو ندارد»

۱) استعاره، پارادوکس، مجاز
۲) تشبیه، استعاره، ایهام تناسب
۳) تشبیه، مراعات نظیر، تضاد
۴) استعاره، ایهام، تضاد

• پاسخ تیم آموزشی استخدام (e-estekhdam.com): گزینه ۲.

«تیرِ مژگان» تشبیه (اضافهٔ تشبیهی) است؛ «رخنهٔ دل» استعاره دارد (دل به جامه، رخنه به شکاف آن)؛ و «تاب» در «تابِ رفو ندارد» ایهام تناسب است، چون تنها معنای «توان/طاقت» در جمله پذیرفتنی و مُکمِل معناست و معنای دیگرِ «پیچوتاب» صرفا به‌سبب تناسب با «زلف» در مصراع اول تداعی می‌شود (در ایهام تناسب فقط یک معنا قابل جایگزینی است).

۲- وقتی مصراع اول شعری با مصراع‌های زوج هم‌قافیه باشد و بیت‌ها از ۱۵ تجاوز نکند، آن قالب را قالب ........ می‌گویند.

۱) غزل
۲) قصیده
۳) قطعه
۴) رباعی

• پاسخ تیم آموزشی استخدام (e-estekhdam.com): گزینه ۱.

قالب شعر غزل به‌طور میانگین بین ۵ تا ۱۴ بیت است. در این قالب شعری، مصراع نخست با مصراع‌های زوج هم قافیه است. نکته قابل توجه در شعر غزل آن است که بیت‌های غزل از لحاظ مضمون دارای استقلال هستند و معمولا شاعر در پایان شعر غزل نام یا تخلص (تخلص غزل) را می‌آورد.

۳- کدام مورد از نمونه‌های سبک نثر دوره‌ی سامانی نیست؟

۱) ترجمه تفسیر طبری
۲) تاریخ بلعمی
۳) قابوسنامه
۴) شاهنامه ابومنصوری

• پاسخ تیم آموزشی استخدام (e-estekhdam.com): گزینه ۳.

نمونه‌های موفق نثر دوره سامانی:

ترجمه تفسیر طبری، تاریخ بلعمی، التفهیم ابوریحان بیرونی، شاهنامه ابومنصوری