سوالات متداول فراخوان طرح شهید صیاد شیرازی

• این شیوه‌نامه، مصوب بنیاد ملی نخبگان است که امکان گذراندن خدمت نظام‌وظیفه را برای دانش‌آموختگان برتر دانشگاهی (داخل و خارج کشور)، در قالب پروژه‌های تخصصی به‌جای خدمت متعارف، فراهم می‌کند. این طرح به یاد شهید سپهبد علی صیاد شیرازی، «حرکت شهید صیاد شیرازی» نام‌گذاری شده است.

• این شیوه‌نامه در تاریخ ۱۴۰۴/۱۲/۱۷ به تصویب رسیده، از ۱۴۰۵/۰۱/۰۱ لازم‌الاجراست و جایگزین «شیوه‌نامه بهره‌مندی دانش‌آموختگان برتر از تسهیلات خدمت نظام‌وظیفه تخصصی (طرح شهید صیاد شیرازی)» مصوب قبلی (ابلاغیه شماره ۵۷۱۴۸/۵د مورخ ۱۳۹۹/۰۳/۰۶) شده است.

• دو مسیر اصلی تعریف شده:
  • نظام‌وظیفه تخصصی فناور — ویژه افراد فعال در شرکت‌های دانش‌بنیان
  • نظام‌وظیفه دانشگاهی — ویژه دانش‌آموختگان تحصیلات تکمیلی بر اساس امتیاز علمی/پژوهشی

• دانش‌آموختگان کارشناسی، کارشناسی ارشد، دکتری حرفه‌ای، دکتری تخصصی، و نیز دانشجویان سال‌های سوم و چهارم دکتری تخصصی (پس از دفاع موفقیت‌آمیز از پروپوزال رساله)، حداکثر تا یک سال پس از دانش‌آموختگی، در صورت داشتن یکی از سه شرط زیر واجد شرایط هستند:
  • عضو موسس / عضو اول هیئت‌مدیره شرکت دانش‌بنیان، با حداقل ۶ ماه بیمه تمام‌وقت
  • مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان، با حداقل ۶ ماه بیمه تمام‌وقت
  • اشتغال تمام‌وقت در شرکت دانش‌بنیان، با حداقل ۶ ماه بیمه تمام‌وقت در ۶ ماه اخیر

• علاوه بر این، باید حداقل امتیازهای جدول شماره ۲ (متناسب با مقطع تحصیلی) را نیز کسب کنند.

• دانش‌آموختگان کارشناسی ارشد، دکتری حرفه‌ای، دکتری تخصصی، و نیز دانشجویان سال‌های سوم و چهارم دکتری (پس از دفاع موفق پروپوزال)، حداکثر تا یک سال پس از دانش‌آموختگی، در صورت کسب امتیازهای جدول شماره ۳ (متناسب با مقطع و گروه تحصیلی) واجد شرایط هستند.

• بله، دو تبصره استثنا قائل شده‌اند:
  • تبصره ۱: کسانی که شرایط «طرح توسعه فعالیت‌های علمی و فرهنگی دانشجویان مستعد تحصیلی کشور (طرح وزوایی) » را احراز کنند و دست‌کم ۵ سال سابقه برگزیدگی در طول تحصیل داشته باشند (۲ سال کارشناسی + ۱ سال کارشناسی ارشد + ۲ سال دکتری تخصصی)، بدون الزام به احراز جدول ۳، در پایان دکتری تخصصی بهره‌مند می‌شوند.
  • تبصره ۲: کسانی که شرایط «طرح آموزش‌یار» یا «طرح پژوهش‌یار» (ویژه دانشجویان مستعد تمام‌وقت دکتری تخصصی) را احراز و دوره را با موفقیت تمام کنند، نیز بدون الزام به احراز جدول ۳ بهره‌مند می‌شوند.

• بله؛ طبق تبصره ۶، دانش‌آموختگان پژوهش‌محور بدون نیاز به کسب حداقل امتیاز فعالیت‌های آموزشی، صرفا در صورت داشتن سایر شرایط امتیازی جداول ۲ و ۳، می‌توانند بهره‌مند شوند.

• خیر. طبق تبصره ۷، در صورت برگزیدگی، استفاده هم‌زمان از تسهیلات این طرح و تسهیلات دوره پسادکتری (طرح شهید عمران) بنیاد ملی مجاز نیست.

• حداکثر تا یک سال پس از تاریخ دانش‌آموختگی (تبصره ۴). پس از این مهلت، در موارد استثنا، اگر فرد طبق مقررات ستاد کل نیروهای مسلح هنوز وارد غیبت نشده باشد، با تایید معاونت آینده‌سازان امکان ثبت درخواست را خواهد داشت — اما در این حالت، فقط امتیاز فعالیت‌های تا یک سال پس از دانش‌آموختگی محاسبه می‌شود.

• طبق تبصره ۵، دانش‌آموختگانی که در مهلت قانونی به کشور بازگشته‌اند، برای ثبت درخواست تا شش ماه پس از بازگشت فرصت دارند که در صورت داشتن دلایل موجه قابل تمدید است.

• همچنین طبق تبصره ۳ ماده ۴، دانش‌آموختگان خارج از کشور پس از برگزیده‌شدن، حداکثر چهار ماه فرصت دارند به کشور بازگردند.

• طبق تبصره ۵ ماده ۲، افراد دارای سابقه کسر خدمت سربازی یا کسر خدمت پژوهشی، در صورتی وارد فرآیند ارزیابی می‌شوند که مدت کسر خدمت آنان بیش از ۱۲ ماه نباشد.

• طبق تبصره ۸ ماده ۲، در این صورت انتخاب برگزیدگان بر مبنای بالاترین امتیاز کسب‌شده از مجموع فعالیت‌ها در مقایسه با سایر متقاضیان واجد شرایط انجام می‌شود و تایید نهایی با معاونت آینده‌سازان است.

• بله؛ طبق تبصره ۲ ماده ۴، در صورتی که فرد همچنان شرایط را احراز کند، می‌تواند پس از گذشت حداقل سه ماه از اعلام نتیجه، درخواست خود را مجددا در سامانه ثبت کند.

• برگزیدگان دوره خدمت نظام‌وظیفه خود را در قالب «دوره آموزش نظامی» + اجرای «طرح پژوهشی، فناورانه یا مشابه آن» می‌گذرانند و در پایان کارت پایان خدمت دریافت می‌کنند (ماده ۳).

• طبق تبصره ۲ ماده ۳، مدت خدمت حداقل به میزان نیمی از دوره رسمی نظام‌وظیفه سایر مشمولان (بدون احتساب سایر کسر خدمت‌های قانونی) خواهد بود. جزئیات محل، زمان شروع، مدت دقیق طرح و حقوق دریافتی، بر اساس مقررات ستاد کل نیروهای مسلح تعیین می‌شود (تبصره ۱).

• خیر، مگر با مجوز ستاد کل نیروهای مسلح. طبق تبصره ۳ ماده ۳، فرد در طول دوره خدمت باید در ایران حضور داشته باشد.

• به‌طور کلی خیر، مگر در حالت خاص: دانشجویان دکتری تخصصی که پس از دفاع موفق از پروپوزال در حین خدمت همچنان مشغول تحصیل‌اند (تبصره ۴ ماده ۳).

• بله، با شرایط خاص. طبق تبصره ۶ ماده ۳، مشمولان مجازند پیش از شروع پروژه (پس از تایید مرکز نخبگان) و پس از پایان دوره آموزش نظامی و پیش از صدور کارت پایان خدمت، برای مقدمات استخدام در دستگاه‌های غیرنظامی (مانند شرکت در آزمون‌های تخصصی، عمومی و مصاحبه‌های استخدامی) اقدام کنند.

1. متقاضی در بازه زمانی اعلام‌شده، پرونده خود را در سامانه اطلاعاتی بنیاد ملی نخبگان تکمیل و درخواست را ثبت می‌کند.

2. بنیادهای استانی، سازمان توسعه و معاونت توسعه (حسب مورد)، پرونده را بررسی و راستی‌آزمایی می‌کنند و برای تایید نهایی به معاونت آینده‌سازان ارسال می‌نمایند.

3. معاونت آینده‌سازان برگزیدگان نهایی را انتخاب و معرفی می‌کند.

4. پس از تکمیل اطلاعات موردنیاز ستاد کل نیروهای مسلح، بنیاد ملی برگزیده را به مرکز نخبگان و استعدادهای برتر نیروهای مسلح معرفی و اطلاع‌رسانی می‌کند تا مراحل بعدی از طریق مرجع نظامی پیگیری شود.

• طبق تبصره ۱ ماده ۴، علاوه بر محرومیت از این تسهیلات و سایر حمایت‌های بنیاد، موضوع به مراجع ذی‌صلاح اعلام می‌شود و حق پیگیری حقوقی نیز برای بنیاد محفوظ است.

• خیر. طبق تبصره ۴ ماده ۴، بنیاد ملی صرفا افراد واجد شرایط را شناسایی و به مرکز معرفی می‌کند و هیچ مسئولیتی در قبال به‌کارگیری یا نحوه همکاری با دستگاه به‌کارگیرنده ندارد. تصمیم‌گیری در خصوص به‌کارگیری، صرفا بر اساس ظرفیت‌های اجرایی نهادهای کشوری و لشکری، بر عهده ستاد کل نیروهای مسلح است.

• بنیادهای استانی: مسئول تدوین گزارش سالانه شامل تعداد برگزیدگان به تفکیک استان/موسسه/رشته تحصیلی و میزان رضایت دستگاه‌های به‌کارگیرنده از توانمندی برگزیدگان.

  معاونت آینده‌سازان: نظارت کلی بر حسن اجرای شیوه‌نامه در سطح کشور و جمع‌بندی نهایی گزارش‌ها.

• طبق ماده ۶، رفع ابهام و تفسیر مفاد، و تشخیص و تصمیم‌گیری در موارد خاص، بر عهده معاونت آینده‌سازان و با قید موافقت بنیاد ملی است.

1. المپیادهای دانش‌آموزی (ریاضی، فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی، نجوم و اخترفیزیک، ادبی، کامپیوتر، سلول‌های بنیادی، هوش مصنوعی، سواد رسانه‌ای، علوم و فناوری نانو، اقتصاد و مدیریت، تفکر و کارآفرینی، جغرافیا و علوم زمین) در سطح جهانی و ملی، با مدال طلا/نقره/برنز
2. رتبه کنکور سراسری (با فرمول‌هایی بر اساس رتبه کشوری، برای کارشناسی/ارشد/دکتری متفاوت)
3. آزمون‌های جامع علوم پایه پزشکی، دندان‌پزشکی، داروسازی و آزمون پذیرش دستیاری تخصصی
4. معدل کل دوره تحصیلی (با فرمول‌های مجزا برای هر مقطع)
5. المپیادهای دانشجویی (با معرفی وزارت علوم یا وزارت بهداشت)، رتبه‌های انفرادی و گروهی
6. تحصیل در دانشگاه‌های معتبر خارج از کشور بر اساس رتبه‌بندی QS، Times، Scimago (ویژه دانش‌آموختگان خارج از کشور)
7. دستیاری آموزشی در موسسه محل تحصیل (حداکثر ۴ امتیاز)

1. مقالات منتشرشده یا پذیرفته‌شده در نشریات معتبر (با ضرایب متفاوت برای Nature/Science، نشریات Q۱ تا Q۳، و رتبه‌بندی داخلی الف تا د) و مقالات ارائه‌شده در همایش‌ها (سخنرانی یا پوستر)
2. تالیف/ترجمه کتاب یا فصل کتاب علمی مرتبط با رشته تحصیلی
3. دستیاری پژوهشی در موسسه محل تحصیل (حداکثر ۵ امتیاز)
4. مشارکت در اجرای طرح‌های پژوهشی مصوب موسسه (حداکثر ۵ امتیاز)

1. دستیاری فن‌یاری در موسسه محل تحصیل (حداکثر ۵ امتیاز)

2. فعالیت در شرکت دانش‌بنیان: عضویت هیئت‌مدیره (حداکثر ۶۰)، مدیرعاملی (حداکثر ۶۰)، سایر سمت‌های مدیریتی (حداکثر ۶۰)، یا فعالیت تمام‌وقت (سقف بسته به مقطع، ۴۰ تا ۶۰)

3. ویژگی‌های شرکت دانش‌بنیان: استقرار در مناطق کمتر توسعه‌یافته، میزان فروش، تعداد محصول دانش‌بنیان

4. همکاری در اجرای طرح‌های مرتبط با صنعت (حداکثر ۵ امتیاز)

نکته مهم: هر شرکت «ناشا» حداکثر ۲ نفر، «نوآور» حداکثر ۳ نفر، و «فناور» حداکثر ۴ نفر را می‌تواند طبق این شیوه‌نامه معرفی کند (سهمیه سالانه).

• اختراعات برگزیده‌شده در بنیاد ملی (سطح ۱ تا ۳، ضرایب ۲۰ تا ۳۰ بر اساس سهم مشارکت)
• برگزیدگی در رویدادهای معتبر: خوارزمی (دانش‌آموزی/دانشجویی/بین‌المللی)، رازی، فارابی، بزرگسال، و سایر رویدادهای رقابتی تاییدشده توسط بنیاد ملی

• برگزیدگی در طرح‌های بنیاد ملی
• شرکت در دوره‌های توسعه مهارت‌های فردی (مذاکره، تفکر انتقادی، مدیریت زمان و...)
• شرکت در همایش‌ها و کنفرانس‌های علمی‌تخصصی
• عضویت در انجمن‌های علمی‌تخصصی (و عضویت در هیئت‌مدیره/هیئت‌موسس آن‌ها)
• عضویت در انجمن‌ها و تشکل‌های دانشجویی
• دبیری انجمن علمی دانشجویی یا سردبیری/مدیرمسئولی نشریه علمی دانشجویی
• شرکت در برنامه‌های فرهنگی و بازدیدهای دانشجویی بنیاد ملی
• شرکت موثر در فعالیت‌های داوطلبانه و جهادی

• برای هر دسته از فعالیت‌ها، شیوه‌نامه مدارک مشخصی (مانند گواهی رسمی موسسه، نسخه چاپ‌شده مقاله، تصویر روزنامه رسمی شرکت، گواهی حضور در همایش و...) را الزامی کرده که باید در سامانه اطلاعاتی بنیاد ملی بارگذاری شود.

• برخی فعالیت‌ها در شیوه‌نامه محدودیت زمانی دو ساله دارند، یعنی صرفا فعالیت‌های انجام‌شده در دو سال منتهی به زمان درخواست امتیاز می‌گیرند. این محدودیت برای موارد زیر تصریح شده است:
  • دستیاری آموزشی، دستیاری پژوهشی و دستیاری فن‌یاری در موسسه محل تحصیل
  • شرکت در دوره‌های توسعه مهارت‌های فردی
  • شرکت در همایش‌ها و کنفرانس‌های علمی‌تخصصی
  • فعالیت‌های فردی، اجتماعی، فرهنگی و داوطلبانه/جهادی
• در مقابل، برای دستاوردهای اصلی‌تر مانند المپیادها، رتبه کنکور سراسری، معدل تحصیلی، مقالات، کتاب‌ها و اختراعات، متن شیوه‌نامه چنین محدودیت زمانی صریحی را ذکر نکرده است.